BN Bujar Nallbani

Biografi · Arkiv · Dëshmi

Bujar Nallbani

Më 28 mars 1990, në zemër të Tiranës së diktaturës, një i ri vendosi dinamit te përmendorja e Stalinit. Sigurimi arrestoi 247 të dyshuar, por autori mbeti i panjohur për më shumë se dy dekada.

Kjo është historia e tij, e treguar përmes shtypit, dokumenteve zyrtare dhe zërit të tij në valët e Zërit të Amerikës.

Lexo historinë Shfleto arkivin
Portret i Bujar Nallbanit
Bujar Ibrahim Nallbani Analist politik
01 Jeta Nga reparti i xhenios te studiot televizive: rruga e një njeriu që nuk heshti. 02 Dokumentet historike Artikuj gazetash, raporte të Ministrisë së Brendshme, vendime dhe faksimile. 03 Intervistat Zëri i Amerikës, 1991, me emrin e rremë «Bujar Arbana», nga frika e arrestimit.
Gazeta ShqiptareRepublikaGazeta 55Zëri i AmerikësArkivi i Ministrisë së Punëve të BrendshmeShoqata e Trashëgimtarëve të Pushkatuarve PolitikëQemal Lame · «Kur shembeshin themelet»Afrim Krasniqi · «VOA dhe Shqipëria 1991»
01

Jeta

Një biografi e shkurtër, e mbështetur në dokumente.

Bujar Ibrahim Nallbani u rrit në Shqipërinë e mbyllur të Enver Hoxhës, në një kohë kur edhe një fjalë e thënë gabim mund të të çonte në burg. Mekanik me profesion, në fund të viteve '80 shërbente në ushtri, ku pati qasje te dinamiti i repartit të xhenios.

Natën e 28 marsit 1990, rreth orës 20:30, ai dhe kushëriri i tij, Gazmend Llanaj, vendosën eksploziv te përmendorja e Stalinit në bulevardin e Tiranës, pranë Parkut Rinia dhe ish-Hotel Dajtit. Ishte një goditje simbolike ndaj idhujve të regjimit, tetë muaj para lëvizjes studentore të dhjetorit. Ministria e Punëve të Brendshme i raportoi drejtpërdrejt Ramiz Alisë, ndërsa Sigurimi i Shtetit ndaloi 247 persona. Askush nuk e zbuloi autorin.

Në qershor 1990 Bujari u largua nga Shqipëria përmes Pogradecit, dhe nëpërmjet Beogradit e Athinës arriti deri në Australi. Ndër nismëtarët e parë të Lëvizjes Demokratike, në vitin 1991 foli në valët e Zërit të Amerikës, por me një emër tjetër, Bujar Arbana, sepse frika e arrestimit ishte ende e gjallë.

Sekreti u ruajt për më shumë se 22 vjet. Në shkurt 2013 ai e tregoi publikisht në televizion, dhe më pas ish-kreu i Hetuesisë së diktaturës, Qemal Lame, e konfirmoi në librin e tij me kujtime. Në vitin 1994 u anëtarësua në Partinë Demokratike. Sot Bujar Nallbani është analist politik, i ftuar i shpeshtë në studiot televizive shqiptare.

02

28 mars 1990

Dinamit mbi Stalinin në qendër të Tiranës.

  1. 1989 · Përgatitja

    Dinamiti nga reparti

    Rreth një vit para aktit, Bujar Nallbani mori 12 kallëpe dinamiti nga reparti i xhenios ku punonte. Synimi i parë ishte monumenti i Enver Hoxhës, por shtatorja ruhej ditë e natë, 24 orë pa ndërprerje.

    Burimi: Qemal Lame, «Kur shembeshin themelet», Gazeta Shqiptare, 21.02.2014

  2. 28 mars 1990 · Nata

    Shpërthimi në bulevard

    Bashkë me kushëririn e tij, Gazmend Llanaj, ai vendosi eksplozivin te përmendorja e Stalinit pranë Parkut Rinia dhe Hotel Dajtit. Për të arritur te bazamenti, Bujari u hipi kushëririt mbi supe. Rreth orës 20:30 shpërthimi tronditi qendrën e Tiranës dhe vuri në alarm strukturat e Ministrisë së Punëve të Brendshme.

    Burimi: · «Esencë», Report TV, 28.03.2025

  3. 2 prill 1990 · Raporti

    «Akt diversionist»

    Ministria e Punëve të Brendshme i dërgoi Sekretarit të Parë të KQ të PPSH, Ramiz Alia, një informacion për «aktin diversionist» ndaj monumentit të Stalinit. Dokumenti u publikua dy dekada më vonë nga historiani Kastriot Dervishi.

    Burimi:

  4. Pranverë 1990 · Hetimi

    247 të dyshuar

    Sigurimi i Shtetit ndaloi 247 persona. Asnjëri prej tyre nuk ishte autori. U liruan, pasi nuk u vërtetua se kishin dijeni për ngjarjen. Askush nuk e tregoi sekretin, dhe hetimi nuk e zbuloi kurrë.

    Burimi: Gazeta Shqiptare, 21.02.2014 ·

  5. 19 shkurt 2013 · E vërteta

    Sekreti del në dritë

    Pas më shumë se 22 vitesh, Bujar Nallbani e rrëfeu aktin publikisht në një emision televiziv. Ish-kreu i Hetuesisë, Qemal Lame, e shkroi zi mbi të bardhë: «Dinamitin “Stalinit” ia vuri Bujar Nallbani».

    Burimi: Gazeta Shqiptare, ballina, Nr. 6272, 21.02.2014

12kallëpe dinamiti
20:30ora e shpërthimit
247persona të ndaluar nga Sigurimi
22+vjet sekret
03

Kronologjia e jetës

Nga para vitit 1990 deri sot, sipas fakteve të dokumentuara.

  1. Dinamiti dhe plani i parë

    Merr 12 kallëpe dinamiti nga reparti i xhenios. Plani fillestar, monumenti i Enver Hoxhës, dështon, sepse shtatorja ruhej 24 orë në ditë.

    Qemal Lame, 2014

  2. Dinamit te përmendorja e Stalinit

    Ora 20:30, bulevardi i Tiranës, pranë Hotel Dajtit. Akti alarmon Ministrinë e Punëve të Brendshme dhe udhëheqjen e PPSH-së.

    Report TV, 2025

  3. Raporti për Ramiz Alinë

    Ministria e Punëve të Brendshme informon Sekretarin e Parë të KQ të PPSH për «aktin diversionist».

  4. 247 të ndaluar

    Sigurimi i Shtetit ndalon 247 të dyshuar. Lirohen të gjithë. Autori mbetet i panjohur.

    Gazeta Shqiptare, 2014Report TV, 2025

  5. Largimi nga Shqipëria

    Kalon kufirin nga Pogradeci dhe, përmes Beogradit dhe Athinës, arrin në Australi.

    «Esencë», Report TV, 2025

  6. Lëvizja Demokratike

    Ndër nismëtarët e parë të Lëvizjes Demokratike në Shqipëri.

  7. Zëri i Amerikës: «Bujar Arbana»

    Intervistë me gazetarin Idriz Lamaj për «mekanizmin e ri ekonomik» dhe burokracinë e partisë-shtet, me emër të ndryshuar nga frika e arrestimit.

  8. «Sot kemi rrëzuar një diktator»

    Ditën kur bie monumenti i Enver Hoxhës në sheshin Skënderbej, ekonomisti «Bujar Arbana» i përshëndet ngjarjet në Zërin e Amerikës si historike.

  9. Anëtar i Partisë Demokratike

    Anëtarësohet në PD, ku më vonë kandidon edhe për kryetar të partisë.

    «Esencë», Report TV, 2025

  10. Propozimi për «Nderi i Kombit»

    Shoqata Kombëtare e Trashëgimtarëve të Pushkatuarve Politikë i propozon Presidentit Bamir Topi dekorimin e tij.

  11. Dosja e Gazetës 55

    Historiani Kastriot Dervishi publikon dokumentet e hetimit: «Sigurimi ndaloi 247 persona të dyshuar për ngjarjen».

  12. Rrëfimi publik

    Në një emision televiziv tregon për herë të parë se ai e vendosi dinamitin.

    Gazeta Shqiptare, 2014

  13. «Dinamit mbi Stalinin»

    Në 23-vjetorin e aktit, gazeta Republika i kushton faqen «Personazh» me shkrimin e Kiço Kostenjës.

  14. Konfirmimi i ish-kreut të Hetuesisë

    Gazeta Shqiptare publikon në ballinë kujtimet e Qemal Lames: «Dinamitin “Stalinit” ia vuri Bujar Nallbani».

    Gazeta Shqiptare, Nr. 6272

  15. 35 vjet më vonë: rrëfimi në «Esencë»

    Në Report TV tregon me hollësi natën e 28 marsit, frikën e atyre ditëve dhe rrugën e arratisë.

    Video, YouTubeShqiptarja.com

  16. Analist politik

    Komentues i rregullt në televizionet shqiptare dhe ish-kandidat për kryetar të Partisë Demokratike.

    Report TV, Shqiptarja.com
04

Arkivi historik

Çdo material me datën, burimin dhe një shpjegim të shkurtër. Kliko për ta parë në madhësi të plotë.

05

Zëri i Amerikës, 1991

Intervista, incizime zanore dhe dëshmi.

Bujar Nallbani Arbana

Në vitin 1991 diktatura po binte, por Sigurimi ishte ende në këmbë. Për të folur lirisht në valët e Zërit të Amerikës, Bujari përdori një mbiemër tjetër: Arbana. Me këtë emër u prezantua si «ekonomisti Bujar Arbana» në intervistat me gazetarin Idriz Lamaj. Sipas rrëfimit të tij, telefonatat me Zërin e Amerikës i bënte nga një linjë telefonike e marrë fshehurazi.

Transkriptet e këtyre intervistave u ruajtën në arkivat e VOA-s dhe u botuan më vonë nga prof. Afrim Krasniqi në librin për Zërin e Amerikës dhe Shqipërinë e vitit 1991, i cili ia dërgoi faksimilet autorit.

Incizim origjinal · Zëri i Amerikës, 1991

0:00

Nga rrëfimi në «Esencë», Report TV, 28.03.2025 · Shiko në YouTube

  • «Ishte shumë pak e mundur të vije dinamit te Enver Hoxha.»
  • «247 persona u ndaluan për aktin që kryem në atë 28 Mars.»
  • «Po të kisha vrarë njerëz te Stalini nuk do vija ta tregoja këtu.»
Radio «Zëri i Amerikës» 16 shkurt 1991

Intervistë e Bujar Arbanës

Zoti Arbana, si praktikohet mekanizmi i ri ekonomik në Shqipëri?

Po mbushet pothuajse viti që kurse PP-ja dhe qeveria shqiptare propagandon me të madhe mekanizmin e ri ekonomik ose vetëfinancimin. Për mua ky vetëfinancim s’është gjë tjetër por një vetadministrim që është kundërshtuar kategorisht po nga kjo parti si teori dhe praktikë kapitaliste.

Unë mendoj se në krye të punëve për zhvillimin e mbarë të ekonomisë duhet të kishte ekonomistë e specialistë të zotë e të afirmuar. Por për fat të keq, në shumë vende drejtimi në pikat kyçe të ekonomisë tonë ka bërë fole burokracia me të gjitha të këqijat e saj.

Intervistoi: Idriz Lamaj · Botuar në: A. Krasniqi, «VOA dhe Shqipëria 1991», f. 133

«Sot kemi festë. Kemi fitore. Sot kemi rrëzuar një diktator.»

«Bujar Arbana» në Zërin e Amerikës, ditën e rrëzimit të monumentit të Enver Hoxhës, shkurt 1991
06

Dëshmi

Çfarë kanë shkruar të tjerët, nga ish-hetuesit e regjimit te historianët.

Dinamitin “Stalinit” ia vuri Bujar Nallbani.

Qemal Lameish-kreu i Hetuesisë së Përgjithshme (1981–1992) · Gazeta Shqiptare, 21.02.2014

Atë që bëre ti para njëzet viteve duke rrëzuar Stalinin, unë po e bëj tani me këtë libër.

Simon Sebag Montefiorehistorian britanik, dedikim në librin e tij për Stalinin, dhuruar Bujar Nallbanit · cituar nga Republika, 2013

Bujar Nallbani përbën në vetvete një rast unik.

Kiço Kostenja«Dinamit mbi Stalinin në qendër të Tiranës», Republika, 28.03.2013

Si një nga nismëtarët e parë të Lëvizjes Demokratike në Shqipëri, si djaloshi që vuri dinamit në bustin e Stalinit pranë «Hotel Dajtit».

Shoqata Kombëtare e Trashëgimtarëve të Pushkatuarve PolitikëVendimi Nr. 5, 10.06.2010
Vendimi Nr. 5, 10.06.2010, drejtuar Presidentit të Republikës, z. Bamir Topi
07

Nderi i Kombit

Një propozim që pret ende përgjigje.

Më 10 qershor 2010, kryesia e Shoqatës Kombëtare të Trashëgimtarëve të Pushkatuarve Politikë, me kryetar Gjosh Gjoçajn, vendosi t’i propozonte Presidentit të Republikës që Bujar Ibrahim Nallbani të dekorohej me medaljen «Nderi i Kombit», si veprimtar i shquar i fillimeve të demokracisë.

Sipas Bujar Nallbanit, propozimi nuk ka marrë asnjë përgjigje nga Presidenca deri më sot.

— ditë pa përgjigje
që nga 10 qershori 2010
08

Sot: analist politik

Dhjetëra intervista televizive si komentator i jetës politike shqiptare.

Tri dekada pas natës së 28 marsit, Bujar Nallbani vazhdon të flasë publikisht. Si analist politik dhe ish-kandidat për kryetar të Partisë Demokratike, është i ftuar i rregullt në emisione si «Studio Live» në Report TV, ku debaton për gjendjen e opozitës, drejtësinë dhe të ardhmen e demokracisë shqiptare.

Më 28 mars 2025, në 35-vjetorin e aktit, ai rrëfeu historinë e plotë në emisionin «Esencë» të Report TV. Intervista është më poshtë; paraqitjet e tjera televizive gjenden në YouTube dhe Facebook.

YouTubeIntervista dhe debate televizive FacebookPostime, video dhe komente Report TV · Studio LiveDebati me Fatmir Merkoçin, mars 2026

Kliko mbi dokument për zmadhim · Tërhiq për të lëvizur